ସମବାୟ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ ନେଇ ସମବାୟ ବିଭାଗ ଏବଂ ଏହାର କ୍ଷେତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକ ଗଠିତ ହୋଇଛି। ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ସମବାୟ ବିଭାଗ କୃଷି ଓ ଅରଣ୍ୟ ଭଳି ଅନ୍ୟ ବିଭାଗର ଅଂଶବିଶେଷ ଥିଲା। ୧୯୯୧ ମସିହାରେ, ସମବାୟ ବିଭାଗ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବିଭାଗ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲା।